To dla niego fraszka

Autor: Jan Sztaudynger

Tytuł: Puch ostu. Fraszki o życiu i miłości

Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie

Liczba stron: 448
Oprawa: twarda
Data wydania: 2016

ISBN: 978-83-08-06184-8 

Przypadkiem trafił do mnie tomik poezji o ciekawym tytule Puch ostu. Fraszki o życiu i miłości. Autor to osoba, która zdaje sobie sprawę ze swej wartości i chwali się swoimi umiejętnościami tak:

Samochwała

Zwięzłego słowa mistrz niedościgły

Ja z wideł robię igły.  (s. 25)

I robił! A kto? Jan Izydor Sztaudynger – polski XX-wieczny poeta, satyryk, tłumacz. Wspomniany tomik poezji przyciąga do siebie pięknym wyglądem, ale zatrzymuje pięknem i bogactwem wewnętrznym, ukrytym w krótkich formach literackich wypełnionych perlistym śmiechem.

Pod taką sentencją

Pod taką sentencją

Kładę me nazwisko:

Nic nie kosztuje uśmiech,

A płaci za wszystko!  (s. 119)

Jan Sztaudynger tworzył fraszki w różnych okolicznościach, zupełnie przypadkiem, znienacka, improwizował, dlatego zapisywał je na rachunkach, karteczkach, biletach tramwajowych, marginesach książek i gazet. Z tego też powodu wiele fraszek zostało zgubionych i nie przetrwało do dziś. Dlatego za namową żony Anny poeta pod koniec życia chodził z zeszytem. To w nim notował swe utwory, gdy cokolwiek go zainspirowało, choćby maślak czy rumieniec:

Do maślaka

Oślizgły jesteś trochę, maślaku przyjacielu,

Jak grzybów mało, ale ludzi wielu.  (s. 140)

Atak i obrona

Atakował ją młodzieniec,

A bronił rumieniec. (s. 370)

Fraszki pogrupowano tematycznie w 14 rozdziałów: od wyznań, przez Kraków, Łódź, lasy i góry, poezję, ucinki, szumowiny, aż do miłości i małżeństwa oraz życia i przemijania. Poeta nie bał się obnażać prawdy, nie cackał się z niczym i z nikim. Żaden temat nie był mu obcy, a jako dobry obserwator zauważał wszystkie niuanse życia i pisał o nich wprost, zachowując przy tym dystans do siebie i świata. Cenił piękno polszczyzny, choć i wulgaryzmy nie były mu obce.

Krakowskie zarobki

Gołębiami brukowany Kraków,

Gówno ma z tych ptaków. (s. 50)